نوع مقاله : مقاله پژوهشی
عنوان مقاله English
نویسندگان English
هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه میان درآمد سرانه و مصرف زمین در ایران در چارچوب منحنی کوزنتس زیستمحیطی ((EKC) است که در این راستا، « نسبت زمین موجود در مجوزهای ساختمانی به جمعیت» به عنوان شاخصی برای سنجش میزان مصرف زمین در نظر گرفته شده است. همچنین در این مطالعه، علاوه برتأثیر رشد اقتصادی بر مصرف زمین در قالب فرضیه منحنی N-شکل، نقش زیرساختهای ارتباطی و متغیرهای جمعیتی با بهرهگیری از دادههای پانلی ۳۱ استان ایران در بازه زمانی ۱۳۹۰ سال تا1401 و با استفاده از روش گشتاورهای تعمیمیافته ((GMM)، مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان داد که رابطه میان تولید ناخالص داخلی سرانه ((GDPP و مصرف زمین غیرخطی بوده و از الگوی N-شکل پیروی میکند، به گونهای که در مراحل اولیه توسعه، رشد اقتصادی منجر به افزایش مصرف زمین میگردد، اما در مراحل میانی، این روند کاهش یافته و در نهایت در سطوح درآمدی بالا، روند صعودی مییابد. علاوه بر این، یافتهها حاکی از تأثیر مثبت و معنادار شهرنشینی و گسترش زیرساختهای ارتباطی بر توسعه کالبدی و افزایش نرخ مصرف زمین است؛ به طوری که توسعه شبکه جادهای، افزایش تعداد اتوبوسها (به عنوان نمادی از تحرک جمعیتی) و افزایش تراکم جمعیت، همگی اثر مثبت و معناداری بر نرخ مصرف زمین دارند. همچنین، تأثیر مثبت و معنادار متغیر وقفه مصرف زمین، بیانگر وجود «وابستگی به مسیر» و ماندگاری و«ماهیت انباشته» و مصرف زمین در ایران دارای «حافظه» است؛ یعنی الگوهای تخریب گذشته، مسیر توسعه آینده را تعیین میکنند. در نهایت، نتایج پژوهش بر لزوم بازنگری در سیاستهای مدیریت شهری و گذار از توسعه افقی به توسعه متراکم و عمودی جهت حفظ سرمایههای طبیعی تأکید دارد. این مطالعه تأییدی بر پیچیدگیهای رابطه میان توسعه اقتصادی و تخریب منابع طبیعی در کشورهای در حال توسعه است.
کلیدواژهها English